{"id":12278,"date":"2023-05-25T14:19:52","date_gmt":"2023-05-25T12:19:52","guid":{"rendered":"https:\/\/glasniidei.mk\/?p=12278"},"modified":"2023-05-25T14:19:54","modified_gmt":"2023-05-25T12:19:54","slug":"natrix-arkivolet-e-hekurt-te-vdekjes-joefikasiteti-i-transportit-automobilistik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/glasniidei.mk\/?p=12278","title":{"rendered":"Natrix: &#8220;Arkivolet e hekurt t\u00eb vdekjes &#8211; joefikasiteti i transportit automobilistik&#8221;"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"450\" src=\"https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2018-06-16_15-51-13_ILCE-6500_DSC06136_DxO-by-miguel.discart-is-licensed-under-CC-BY-SA-2.0..jpg\" alt=\"2018-06-16_15-51-13_ILCE-6500_DSC06136_DxO by miguel.discart is licensed under CC BY-SA 2.0.\" class=\"wp-image-11768\" srcset=\"https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2018-06-16_15-51-13_ILCE-6500_DSC06136_DxO-by-miguel.discart-is-licensed-under-CC-BY-SA-2.0..jpg 800w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2018-06-16_15-51-13_ILCE-6500_DSC06136_DxO-by-miguel.discart-is-licensed-under-CC-BY-SA-2.0.-300x169.jpg 300w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2018-06-16_15-51-13_ILCE-6500_DSC06136_DxO-by-miguel.discart-is-licensed-under-CC-BY-SA-2.0.-768x432.jpg 768w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2018-06-16_15-51-13_ILCE-6500_DSC06136_DxO-by-miguel.discart-is-licensed-under-CC-BY-SA-2.0.-150x84.jpg 150w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2018-06-16_15-51-13_ILCE-6500_DSC06136_DxO-by-miguel.discart-is-licensed-under-CC-BY-SA-2.0.-696x392.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">2018-06-16_15-51-13_ILCE-6500_DSC06136_DxO by miguel.discart is licensed under CC BY-SA 2.0.\n\n\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Q\u00eb nga lindja ime e deri para disa vitesh, ndaja mendimin se m\u00ebnyra m\u00eb e men\u00e7ur, dhe n\u00eb disa situata, e vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur nga pika A n\u00eb pik\u00ebn B \u00ebsht\u00eb me automobil. Prind\u00ebrit m\u00eb kan\u00eb \u00e7uar kudo, nuk kam hipur n\u00eb autobus derisa kam filluar shkoll\u00ebn e mesme. Me bi\u00e7iklet\u00eb shum\u00eb rrall\u00eb. Por me kalimin e koh\u00ebs, kuptova se ishte nj\u00eb g\u00ebnjesht\u00ebr e madhe.<\/p>\n\n\n\n<p>Automobilat jan\u00eb t\u00eb rrezikshme p\u00ebr njer\u00ebzit dhe kafsh\u00ebt, joefikase, z\u00ebn\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, prodhojn\u00eb shum\u00eb zhurm\u00eb, e gjith\u00eb infrastruktura urbane n\u00eb 90% t\u00eb bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb e fokusuar tek automobili dhe n\u00eb shum\u00eb arsye t\u00eb tjera. Pra, pse vazhdojm\u00eb t\u00eb vozitemi ekskluzivisht me automobil, pse nuk p\u00ebrdorim alternativa t\u00eb tjera, dhe si arrit\u00ebm k\u00ebtu n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Historia e automobilit, g\u00ebnjeshtra e industris\u00eb s\u00eb automobilave<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb zhvillimit t\u00eb industris\u00eb s\u00eb automobilave, automobili ishte gj\u00eb e re, e shtrenjt\u00eb dhe jasht\u00ebzakonisht e p\u00ebrdorur nga borgjezia. Nd\u00ebrsa pjesa m\u00eb e madhe e proletariatit thjesht ecte, ngiste bi\u00e7ikleta dhe her\u00eb pas here p\u00ebrdorte transportin publik. Kishte nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bt\u00eb madhe q\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb shoq\u00ebroheshin, t\u00eb uleshin p\u00ebr kafe dhe \u00e7far\u00eb jo.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb, kompanit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb automobilave, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb SHBA, pan\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr fitime t\u00eb m\u00ebdha. Pse \u00e7do amerikan t\u00eb mos ket\u00eb automobilin e vet? Me ndihm\u00ebn e lobimit, industria e automjeteve arriti t\u00eb g\u00ebnjej\u00eb miliona qytetar\u00eb se \u201cautomobilat jan\u00eb e ardhmja e transportit, t\u00eb shpejt\u00eb dhe falas\u201d. Sot, m\u00eb shum\u00eb se dy t\u00eb tretat e popullsis\u00eb n\u00eb Amerik\u00eb drejtojn\u00eb vetura, nd\u00ebrsa n\u00eb Maqedoni ky num\u00ebr \u00ebsht\u00eb i ngjash\u00ebm. Kjo ide e automobilit si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efikase transporti \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Evrop\u00eb, disa kompani t\u00eb m\u00ebdha automobilash u dalluan gjithashtu dhe p\u00ebrdor\u00ebn t\u00eb nj\u00ebjtat taktika p\u00ebr t\u00eb promovuar automobilin. Citroen, BMW, Opel dhe Fiat kan\u00eb pranuar iden\u00eb e Henry Ford p\u00ebr nj\u00eb &#8220;linj\u00eb montimi t\u00eb shpejt\u00eb dhe efikase&#8221;, e cila hapi nj\u00eb der\u00eb t\u00eb re p\u00ebr prodhimin e shpejt\u00eb, duke i dh\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu klas\u00ebs pun\u00ebtore mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb automobil. Maqedonia, s\u00eb bashku me Jugosllavin\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb tepruar pranonte automobila nga kompanit\u00eb &#8220;Crvena Zastava&#8221; &#8211; Kragujevc, &#8220;TAM&#8221; dhe &#8220;TAS&#8221;, por automobila importoheshin edhe nga Bashkimi Sovjetik, \u00c7ekosllovakia dhe Italia. Fillimet e shoq\u00ebris\u00eb autocentrike n\u00eb Maqedoni gjenden k\u00ebtu.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas t\u00ebrmetit katastrofal t\u00eb vitit 1963 n\u00eb Shkup, arkitekt\u00eb nga Jugosllavia projektuan qytetin duke marr\u00eb parasysh se si do t\u00eb l\u00ebvizte automobili. Kjo \u00ebsht\u00eb evidente edhe kur n\u00eb vend t\u00eb lagjeve t\u00eb vjetra para t\u00ebrmetit ka bulevard\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"799\" height=\"533\" src=\"https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Cyclonudistes-02-07Jun08-Paris-France-by-\u00b0\u00b0-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0..jpg\" alt=\"Cyclonudistes (02) - 07Jun08, Paris (France) by \u00b0]\u00b0 is licensed under CC BY-NC-ND 2.0.\" class=\"wp-image-11766\" srcset=\"https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Cyclonudistes-02-07Jun08-Paris-France-by-\u00b0\u00b0-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0..jpg 799w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Cyclonudistes-02-07Jun08-Paris-France-by-\u00b0\u00b0-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0.-300x200.jpg 300w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Cyclonudistes-02-07Jun08-Paris-France-by-\u00b0\u00b0-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0.-768x512.jpg 768w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Cyclonudistes-02-07Jun08-Paris-France-by-\u00b0\u00b0-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0.-150x100.jpg 150w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Cyclonudistes-02-07Jun08-Paris-France-by-\u00b0\u00b0-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0.-696x464.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 799px) 100vw, 799px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Cyclonudistes (02) &#8211; 07Jun08, Paris (France) by \u00b0]\u00b0 is licensed under CC BY-NC-ND 2.0.\n\n\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Shkat\u00ebrrimi i arkitektur\u00ebs urbane, joefikasiteti n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Automobili \u00ebsht\u00eb i madh dhe masiv. Kur keni nj\u00eb popullsi q\u00eb mb\u00ebshtetet shum\u00eb tek automobilat, keni nevoj\u00eb p\u00ebr hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bn\u00eb qytete. Ndaj brenda 60-70 viteve jan\u00eb prishur e shkat\u00ebrruar lagje t\u00eb t\u00ebra p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb autostrada e rrug\u00eb. Vlen t\u00eb p\u00ebrmendet se n\u00eb shtetet ku ekzistonte segregacioni (p\u00ebrs\u00ebri, SHBA), lagjet e pakicave u demoluan dhe u shkat\u00ebrruan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale.<\/p>\n\n\n\n<p>Automobili nuk zhduket n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb magjike kur e ndaloni drejtimin e saj, k\u00ebshtu q\u00eb ju duhet nj\u00eb parking. Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e automobilave, sidomos k\u00ebtu n\u00eb Maqedoni, jan\u00eb t\u00eb parkuara kudo q\u00eb gjejn\u00eb vend, apo n\u00eb hap\u00ebsirat e m\u00ebdha t\u00eb parkimit q\u00eb jan\u00eb krijuar duke shkat\u00ebrruar sht\u00ebpi dhe parqe.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndryshe nga transporti publik, automobili, edhe pse \u00ebsht\u00eb i madh, nuk mund t\u00eb fut\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb t\u00eb. N\u00ebse marrim parasysh se nj\u00eb autobus dykat\u00ebsh mund t\u00eb strehoj\u00eb af\u00ebrsisht 50 persona n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bprej 36 m2, p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shif\u00ebr nevojiten 20 automobila, q\u00eb \u00ebsht\u00eb af\u00ebrsisht 400-500 m2 (n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb madh\u00ebsis\u00eb s\u00eb automobilave). E th\u00ebn\u00eb thjesht, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb efikase kur keni nj\u00eb autobus, tramvaj ose tren ku t\u00eb gjith\u00eb pasagjer\u00ebt jan\u00eb t\u00eb lidhur dhe hap\u00ebsira nuk harxhohet kot. Kur nj\u00eb njeri ec\u00ebn n\u00ebp\u00ebr nj\u00eb qytet, ai ec\u00ebn n\u00ebp\u00ebr nj\u00eb labirint t\u00eb madh t\u00eb rrethuar me mure hekuri.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekziston nj\u00eb fenomen q\u00eb quhet &#8220;paradoksi i shtimit t\u00eb m\u00eb shum\u00eb vijave&#8221;. Logjika bazohet n\u00eb t\u00eb menduarit e thjesht\u00eb \u201cn\u00ebse i shtojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb korsi autostrad\u00ebs\/bulevardit, problemi i trafikut do t\u00eb zgjidhet\u201d. Por ky arsyetim injoron faktin se sapo t\u00eb shtohet nj\u00eb korsi shtes\u00eb, m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz do t\u00eb zgjedhin t\u00eb p\u00ebrdorin nj\u00eb automobil n\u00eb vend t\u00eb transportit publik, sepse \u00ebsht\u00eb shtuar nj\u00eb korsi e re, por p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj, do t\u00eb ket\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb trafik.<\/p>\n\n\n\n<p>Cikli do t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet shum\u00eb her\u00eb, deri n\u00eb pik\u00ebn ku kemi autostrada monstruoze me mbi 20 korsi n\u00eb vende si SHBA dhe BM<\/p>\n\n\n\n<p>Pas shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Jugosllavis\u00eb, dhjet\u00ebra rreshta pem\u00ebsh n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb qytetin e Shkupit dhe qytete t\u00eb tjera anemban\u00eb Maqedonis\u00eb u shkat\u00ebrruan p\u00ebr t\u00eb zgjeruar rrug\u00ebt dhe bulevardet. K\u00ebto projekte t\u00eb &#8220;p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb trafikut&#8221; vet\u00ebm futin m\u00eb shum\u00eb para n\u00eb xhepat e agjencive qeveritare dhe kompanive q\u00eb i pun\u00ebsojn\u00eb p\u00ebr t&#8217;i nd\u00ebrtuar ato.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rreziku nga automobilat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7do vit, rreth 1.3 milion\u00eb njer\u00ebz vdesin n\u00eb aksidente trafiku. Shumica e tyre shkaktohen nga automobilat. Nj\u00eb vozitje e madhe dhe e r\u00ebnd\u00eb me shpejt\u00ebsi t\u00eb madhe mund t\u00eb vras\u00eb dik\u00eb q\u00eb nuk po i kushton v\u00ebmendje p\u00ebr nj\u00eb sekond\u00eb ose po i kushton v\u00ebmendje, nd\u00ebrsa personi q\u00eb drejton automobilin nuk po i kushton v\u00ebmendje. \u00c7dokush mund t\u00eb kaloj\u00eb provimin p\u00ebr nj\u00eb leje drejtimi dhe shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb bot\u00eb kan\u00eb mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb drejtojn\u00eb nj\u00eb automobil. Por edhe n\u00ebse jeni t\u00eb kujdessh\u00ebm, inteligjent n\u00eb rrug\u00eb, gjithmon\u00eb ekziston mund\u00ebsia e nj\u00eb aksidenti me automobilin. Ka alternativa shum\u00eb m\u00eb t\u00eb sigurta.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Maqedoni d\u00ebgjojm\u00eb shpesh p\u00ebr aksidente ku p\u00ebrfshihen k\u00ebmb\u00ebsor\u00eb dhe \u00e7iklist\u00ebt. Nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi. Jo vet\u00ebm q\u00eb kemi trafik joefikas, nuk i kushtohet v\u00ebmendje k\u00ebmb\u00ebsor\u00ebve dhe \u00e7iklist\u00ebve. Infrastruktura p\u00ebr korsi \u00ebsht\u00eb e vog\u00ebl, gjer\u00ebsia e rrug\u00ebve n\u00eb krahasim me trotuaret \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e madhe, madje edhe n\u00eb at\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bt\u00eb destinuar p\u00ebr k\u00ebmb\u00ebsor\u00eb parkohen automobila.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ndotja<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>11.9% e t\u00eb gjitha \u00e7lirimeve globale t\u00eb gazrave t\u00eb d\u00ebmsh\u00ebm n\u00eb atmosfer\u00eb (dioksid karboni) shkaktohen nga automobilat dhe kamion\u00ebt. Ndotja shton m\u00eb shum\u00eb vdekje nga kanceri dhe s\u00ebmundje t\u00eb tjera t\u00eb frym\u00ebmarrjes.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ndotja akustike dhe stresi i shkaktuar nga automobilat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb gjith\u00eb jemi d\u00ebshmitar\u00eb okular\u00eb (ose m\u00eb mir\u00eb d\u00ebgjues) t\u00eb zhurm\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb shkaktuar nga automobilat. \u00c7do dit\u00eb, \u00e7do nat\u00eb, mij\u00ebra automobila kalojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr qytete, pran\u00eb banesave dhe sht\u00ebpive tona. Bilbili, gum\u00ebzhim\u00eb, n\u00ebnnd\u00ebrgjegjja jon\u00eb \u00ebsht\u00eb e grabitur nga k\u00ebta tinguj. Ai vjen si nj\u00eb stres shtes\u00eb p\u00ebr individin n\u00eb shoq\u00ebri. Sado t\u00eb p\u00ebrpiqeni ta shp\u00ebrfillni, nuk mundeni. Nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm z\u00ebri, \u00ebsht\u00eb vet\u00eb prania e tyre, duke ju p\u00ebrparuar me shpejt\u00ebsi t\u00eb madhe, frika se mos duhet t\u00eb shikoni majtas e djathtas n\u00eb \u00e7do moment, sepse shum\u00eb shpesh shofer\u00ebt nuk i kushtojn\u00eb v\u00ebmendje edhe kur semafori \u00ebsht\u00eb i gjelb\u00ebr p\u00ebr ju. Personalisht, kam pasur disa takime t\u00eb af\u00ebrta me automobilat dhe kur v\u00ebmendja ime \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht e p\u00ebrqendruar n\u00eb rrug\u00eb.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"496\" src=\"https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/The-Automobile-Industry-1923-by-Jasperdo-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0..jpg\" alt=\"&quot;The Automobile Industry - 1923&quot; by Jasperdo is licensed under CC BY-NC-ND 2.0.\" class=\"wp-image-11767\" srcset=\"https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/The-Automobile-Industry-1923-by-Jasperdo-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0..jpg 800w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/The-Automobile-Industry-1923-by-Jasperdo-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0.-300x186.jpg 300w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/The-Automobile-Industry-1923-by-Jasperdo-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0.-768x476.jpg 768w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/The-Automobile-Industry-1923-by-Jasperdo-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0.-150x93.jpg 150w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/The-Automobile-Industry-1923-by-Jasperdo-is-licensed-under-CC-BY-NC-ND-2.0.-696x432.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">&#8220;The Automobile Industry &#8211; 1923&#8221; by Jasperdo is licensed under CC BY-NC-ND 2.0.\n\n\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Cilat jan\u00eb alternativat?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e thjesht\u00eb, ndryshoni trafikun, lini automobilin dhe pranoni autobus\u00eb, bi\u00e7ikleta, trena, tramvaje ose thjesht n\u00eb k\u00ebmb\u00eb. Ky proces do t\u00eb jet\u00eb i gjat\u00eb, por \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht i mundur. Gjithmon\u00eb ka pasur m\u00ebnyra m\u00eb efikase p\u00ebr t\u00eb shkuar nga nj\u00eb vend n\u00eb tjetrin.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohet nj\u00eb bot\u00eb pa automobila p\u00ebr disa njer\u00ebz, por koncepti tashm\u00eb po zbatohet n\u00eb vende\/qytete t\u00eb caktuara. Nj\u00eb shembull do t\u00eb ishte Holanda, ku \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb drejtosh nj\u00eb automobil sesa t\u00eb ngas\u00ebsh nj\u00eb bi\u00e7iklet\u00eb. N\u00eb Barcelon\u00eb ka lagje ku automobilat jan\u00eb krejt\u00ebsisht t\u00eb ndaluara.<\/p>\n\n\n\n<p>Maqedonia &nbsp;d\u00ebshp\u00ebrimisht ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb ndryshim n\u00eb trafik. Investimi n\u00eb m\u00eb shum\u00eb autobus\u00eb dhe tramvaje n\u00eb qytete, trena p\u00ebr t\u00eb lidhur lagje m\u00eb t\u00eb larg\u00ebta, duke rritur korsit\u00eb e bi\u00e7ikletave dhe duke reduktuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb drastike projektet q\u00eb lidhen me rritjen e fluksit t\u00eb automobilave.<\/p>\n\n\n\n<p>Si aktivist\u00eb, komunist\u00eb, anarkist\u00eb dhe socialist\u00eb, \u00ebsht\u00eb detyra jon\u00eb morale t\u00eb p\u00ebrpiqemi p\u00ebr ndryshim n\u00eb \u00e7do fush\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb edhe trafikun. \u00cbsht\u00eb koha t\u00eb na kthejn\u00eb rrug\u00ebt n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb njer\u00ebzve, jo makinave!<\/p>\n\n\n\n<p>BURIMET:<\/p>\n\n\n\n<p>FATALITETE N\u00cb TRAFIK\/AUTOMOBILA N\u00cb T\u00cb GJITH\u00cb BOT\u00cbN: <strong>https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/road-traffic-injuries<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>NDOTJA E SHKAKTUAR NGA AUTOMOBILAT<strong>: https:\/\/ourworldindata.org\/emissions-by-sector<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>KUR K\u00cbMB\u00cbSOR\u00cbT SUNDONIN RRUG\u00cbT: <strong>https:\/\/www.smithsonianmag.com\/innovation\/when-pedestrians-ruled-streets-180953396\/<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>VIDEO INFORMATIVE RRETH JOEFIKASITETIT T\u00cb AUTOMOBILIT: <strong>lidhje!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>NARTIX<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"900\" src=\"https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/\u041d\u0430\u0442\u0440\u0438\u043a\u0441.jpg\" alt=\"\u041d\u0430\u0442\u0440\u0438\u043a\u0441\" class=\"wp-image-11765\" srcset=\"https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/\u041d\u0430\u0442\u0440\u0438\u043a\u0441.jpg 600w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/\u041d\u0430\u0442\u0440\u0438\u043a\u0441-200x300.jpg 200w, https:\/\/glasniidei.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/\u041d\u0430\u0442\u0440\u0438\u043a\u0441-150x225.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">\u041d\u0430\u0442\u0440\u0438\u043a\u0441<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Natrix ka lindur n\u00eb vitin 2004 n\u00eb Shkup, Maqedoni Shkoll\u00ebn e ul\u00ebt muzikore e kreu n\u00eb \u201cIlija \u00a0Nikollovski \u2013 Luj\u201d, nd\u00ebrsa aktualisht \u00ebsht\u00eb maturant n\u00eb gjimnazin \u201cNikola Karev\u201d n\u00eb Shkup. Ai ishte asistent produksioni n\u00eb filmin &#8220;Housekeeping for Beginners&#8221;, i cili do t\u00eb dal\u00eb i pari. S\u00eb bashku me mikun e tij Vefiksin themeluan Organizat\u00ebn Anarko-komuniste t\u00eb Maqedonis\u00eb. Punon vullnetar n\u00eb Qendr\u00ebn Sociale \u201cDunja\u201d. Ai e quan veten nj\u00eb shkrimtar, muzikant dhe fotograf amator.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u00eb nga lindja ime e deri para disa vitesh, ndaja mendimin se m\u00ebnyra m\u00eb e men\u00e7ur, dhe n\u00eb disa situata, e vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur nga pika A n\u00eb pik\u00ebn B \u00ebsht\u00eb me automobil. Prind\u00ebrit m\u00eb kan\u00eb \u00e7uar kudo, nuk kam hipur n\u00eb autobus derisa kam filluar shkoll\u00ebn e mesme. Me bi\u00e7iklet\u00eb shum\u00eb rrall\u00eb. Por me kalimin e koh\u00ebs, kuptova se ishte nj\u00eb g\u00ebnjesht\u00ebr e madhe.<\/p>\n<p>Automobilat jan\u00eb t\u00eb rrezikshme p\u00ebr njer\u00ebzit dhe kafsh\u00ebt, joefikase, z\u00ebn\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, prodhojn\u00eb shum\u00eb zhurm\u00eb, e gjith\u00eb infrastruktura urbane n\u00eb 90% t\u00eb bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb e fokusuar tek automobili dhe n\u00eb shum\u00eb arsye t\u00eb tjera. Pra, pse vazhdojm\u00eb t\u00eb vozitemi ekskluzivisht me automobil, pse nuk p\u00ebrdorim alternativa t\u00eb tjera, dhe si arrit\u00ebm k\u00ebtu n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi?<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11768,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","filesize_raw":"","footnotes":""},"categories":[61],"tags":[101],"class_list":{"0":"post-12278","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-61","8":"tag-101"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12278"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12279,"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12278\/revisions\/12279"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11768"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/glasniidei.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}